Hoogleraren Stoker en Garretsen: ‘Leiders vertrekken vaak te laat’

Een schaap met vijf poten bestaat niet. Laat dit droombeeld van de ideale leider los en durf bij de selectie van kandidaten te kiezen. Deze tip geven de hoogleraren Janka Stoker en Harry Garretsen van Rijksuniversiteit Groningen in het XpertHR College over leiderschap. ‘Zo voorkom je teleurstelling en vertrek.’ Jan Timmer, de vroegere topman van Philips, is nog steeds het prototype van een leider. Masculien, dominant, doortastend. Volgens de leiderschapshoogleraren Janka Stoker en Harry Garretsen scoren deze kenmerken in internationale onderzoeken nog steeds het hoogst als gevraagd wordt naar de ideale leider. Ook na de financiële crisis blijft een topmanager met een brede kaaklijn populair. Janka Stoker en Harry Garretsen (foto: Fjodor Buis). Uit de peiling die de hoogleraren tijdens het webinar deden, blijkt dat de deelnemers daar anders over denken. De ideale leider heeft zowel masculiene als feminiene eigenschappen, vindt 93 procent van de HR-professionals. Janka Stoker: ‘Uit studies blijkt inderdaad dat organisaties beter kunnen kiezen voor topmensen die over beide kwaliteiten beschikken.’ Koekjesfabriek Nog een stereotiep beeld: de beste leider is een generalist. Harry Garretsen: ‘De procesmanager krijgt zelfs beter betaald dan een manager met specialistische kennis.’ Volgens zijn collega blijkt uit onderzoeken dat medewerkers de voorkeur geven aan een leider die de organisatie en de branche goed kent. ‘Ze willen liever een vraagbaak dan iemand die net zo goed bij een koekjesfabriek kan werken. Organisaties die inhoud minder belangrijk vinden dan het proces zijn doorgeslagen.’ Als voorbeeld geeft Harry Garretsen de Belastingdienst, waar managers om de vijf jaar moesten rouleren. Hij laat een krantenkop zien na het verschijnen van een kritisch rapport in 2017 over het functioneren van de overheidsdienst na een ontspoorde reorganisatie: ‘Belastingdienst heeft te weinig verstand van belastingen.’ Zowel bij bedrijven als bij publieke instellingen zijn vier elementen van belang bij goed management: het proces, de mensen, de strategie en het monitoren of meten. Janka Stoker: ‘HR mag wel wat meer gebruikmaken van evidence-based materiaal. Doe uw voordeel met wetenschappelijk onderzoek en data van uw organisaties, bijvoorbeeld als het gaat om tevredenheid, prestaties en redenen van vertrek.’ Vooroordelen HR heeft een moeilijke rol als strategische gesprekspartner van het topmanagement. ‘Zeker wanneer blijkt dat een topmanager vooroordelen heeft tijdens de selectie van kandidaten. Hoe vindt zo iemand het als HR hem daarop aanspreekt?’ Het helpt dan om zelf ook geen generalist te zijn, maar veel vakinhoudelijke kennis te hebben. De ideale manager bestaat niet, benadrukken de hoogleraren die samen het boek ‘Goede leiders zweven niet’ schreven. Zijn of haar rol is sterk afhankelijk van de context, variërend van het type organisatie en medewerkers tot de taak. Hoe voorkomt HR dat organisaties toch op zoek blijven gaan naar iemand die alles kan? ‘Hang een foto van een schaap met vijf poten boven je bed’, adviseert Harry Garretsen. ‘En maak duidelijke keuzen als je het profiel opstelt’, zegt Janka Stoker. Kandidaten kunnen vaak maar twee van de vijf vereiste taken goed. Door daar van beide kanten eerlijk over te zijn, voorkom je teleurstelling en vertrek.’ Tegenvallende topleiders stappen volgens haar vaak te laat op. Ze hebben het gevoel dat ze onmisbaar zijn of ze kunnen geen afstand nemen van de macht. ‘Toen Barack Obama laatst in Nederland was, noemde hij een van de beste besluiten van de Verenigde Staten: na acht jaar moet een president weer weg.’ Terugkijken XpertHR College: XpertHR College HR Leiderschap Het bericht Hoogleraren Stoker en Garretsen: ‘Leiders vertrekken vaak te laat’ verscheen eerst op XpertHR Actueel.
xperthr
23-01-2019 14:28