‘Heeft HR oog voor de informele leiders?’

Zelfsturing, agile werken, kleine teams, scrum. Moderne organisatie- en werkvormen hebben de rol van een leider flink veranderd. Adviseur en auteur Glenn van der Burg geeft drie kenmerken van de leider van 2019. Hij adviseert HR: ‘Geef ook aandacht aan de medewerkers met een voortrekkersrol.’ Glenn van der Burg ‘Vroeger hing leiderschap sterk samen met een positie of functie. Iemand was manager en dus leider. Dat is niet meer zo, modern leiderschap rouleert en heeft veel meer te maken met iemands gedrag. Leiderschap anno 2019 betreft dan ook veel meer mensen dan alleen de manager.’ Aan het woord is Glenn van der Burg. Ooit schreef hij het boek Boven het maaiveld. Op zoek naar de essentie van leiderschap. Inmiddels heeft hij People Power opgericht, waarbij hij met een netwerk van experts op zoek gaat naar onbenut potentieel in organisaties. Van der Burg: ‘Meer kracht halen uit mensen en meer kracht halen uit werk. Dat is wat wij doen, in bijvoorbeeld workshops en met een podcast.’ Kenmerken van de leider van 2019 In Van der Burgs visie is het leiderschap van nu uitgesmeerd over verschillende mensen binnen een organisatie. ‘Het hangt van de context af wie wanneer de leiderschapsrol pakt. Een formele leider kan, mits zij een goede leider is, ervoor kiezen in een bepaalde situatie juist geen leider te zijn, maar een volger. Om een informele leider de kans te geven.’ Het is ook weer niet zo dat Jan en alleman leider kan zijn. Volgens Van der Burg zijn er drie kenmerken die de leider van 2019 karakteriseren. ‘Om te beginnen moet zij goed weten wie zij zelf is en daarnaar op zoek blijven. Wie ben ik? Wat kan ik en wat kunnen anderen beter? Wanneer ben ik op mijn best? Met wie en hoe werk ik graag? Een leider kent in de eerste plaats zichzelf.’ Een goede moderne leider snapt vervolgens hoe het ‘wij’ in elkaar zit. ‘Ze begrijpt dat je pas dingen voor elkaar krijgt samen met anderen. Zij weet dus hoe mensen in elkaar zitten en vindt het leuk om hen goed te laten samenwerken’, zegt Van der Burg, die een voorbeeld geeft van dit tweede kenmerk van modern leiderschap. ‘Veel vergaderen kost een heleboel energie. Een leider begrijpt dat met twaalf mensen in een hok zitten praten vaak niet effectief is. Zij verzint dus andere vormen voor zo’n overleg, zoals in kleine groepjes aan de slag gaan en daarna weer samenkomen.’ Als je jezelf kent en weet hoe een groep het best functioneert, ben je er nog niet. Kenmerk drie van de leider van 2019 is richting geven. Van der Burg: ‘We houden van mensen die inspireren. Leiders die een visie hebben, die een wenkend perspectief bieden voor de groep of organisatie. Moderne leiders kunnen in woord en beeld duidelijk maken hoe dat perspectief eruitziet. Daardoor creëren ze veel werkenergie binnen de organisatie.’ Van der Burg heeft genoeg voorbeelden van leiders die aan deze kenmerken voldoen. Daarbij valt op dat het geen leiders zijn van de grote multinationals. ‘Daar zitten zeker ook leiders met visie bij. Probleem is meestal dat die visie wordt afgevijld door de publieke opinie, of – vaker nog – door investeerders en aandeelhouders.’ Moderne leiders Diana Monissen Bij de wat kleinere organisaties ziet Van der Burg inspirerende leiders die hun visie wél in de praktijk kunnen brengen. ‘Neem Volkert Engelsman, CEO van Eosta, die consumenten richting en inzicht geeft op weg naar een duurzame voedselproductie. Ook Diana Monissen, voorzitter van de Raad van bestuur van het Prinses Máxima Centrum, is een vrouw vol visie. Nog een ander voorbeeld: Douwe Snoek, directeur van een hoveniersbedrijf. Hij pakte het ziekteverzuim in zijn organisatie op een bijzondere manier aan. Hij runt zijn bedrijf namelijk als een topsportorganisatie. Dat betekent dat hij onder meer een fysiotherapeut en een psycholoog heeft binnengehaald om voor zijn hoveniers te zorgen.’ HR en de ontwikkeling van leiderschap HR heeft in Van der Burgs ogen een cruciale rol in het ontwikkelen van modern leiderschap. ‘Wel is het noodzakelijk dat HR zelf ook een visie heeft op leiderschap in de organisatie. Hoe zien ze leiderschap? Hoe belangrijk vinden ze het? Wat kunnen ze doen om leiderschap te ontwikkelen?’ Wat het antwoord op die laatste vraag betreft, geeft Van der Burg alvast een voorzet: ‘HR heeft een belangrijke taak, namelijk het identificeren van de informele leiders in de organisatie. De formele leiders ken je al, maar wie zijn nu de mensen die een voortrekkersrol pakken? Als je deze in kaart hebt gebracht, geef ze dan aandacht en zorg voor hun ontwikkeling. Vaak worden ze niet genoeg gewaardeerd in hun voortrekkersrol. Daarom is het belangrijk aandacht te geven, waardering te laten blijken, complimenteus te zijn.’ Ontwikkeling van leiderschap gaat volgens Van der Burg niet per se door een speciaal opgetuigd opleidingsprogramma. Integendeel zelfs. ‘1-op-1 aandacht, vragen hoe iemand het best kan worden ontwikkeld, ontdekken wat hij of zij nodig heeft, een belangrijk project laten leiden: dat soort dingen zijn vaak al een belangrijke aanzet tot die ontwikkeling.’ HR kan daar maar beter niet te lang mee wachten, besluit Van der Burg. ‘Goede leiders zijn de mensen die echt verbeteringen kunnen doorvoeren in de organisatie.’ Het bericht ‘Heeft HR oog voor de informele leiders?’ verscheen eerst op XpertHR Actueel.
xperthr
28-11-2018 02:38