‘Hoe eerder terug op het werk, hoe beter’

Yogalessen in de pauze en gezonde salades in het bedrijfsrestaurant juicht Allard van der Beek toe. Maar niet omdat ze het ziekteverzuim zouden verminderen. De hoogleraar Epidemiologie van Arbeid en Gezondheid* ziet liever dat medisch specialisten stoppen met hun standaard-advies aan patiënten. ‘Rustig aan doen klinkt als: voorlopig nog niet werken.’ Eerste interview in serie met hoogleraren over de zieke werknemer. Hoe is het met uw verzuim gesteld? Allard van der Beek ‘Het komt gelukkig niet vaak voor dat ik ziek ben. In de achttien jaar dat ik bij het VU medisch centrum werk, heb ik één keer een dag verzuimd. Mijn lichamelijke klachten beïnvloeden mijn werk niet. Als stratenmaker had ik vaker moeten verzuimen met mijn versleten knie.’ Bent u representatief voor uw leeftijdsgroep? Uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat 55-plussers veel meer verzuimen dan jongeren. De percentages gaan in een rechte lijn omhoog met de leeftijd. Een klein deel van de oudere werknemers zorgt voor deze stijging. Ze hebben nu eenmaal vaker serieuze ziekten. ’Verzuim heeft een direct verband met leeftijd, opleidingsniveau en het type banen. Laagopgeleiden doen vaak fysiek zwaar werk, waardoor ze eerder problemen krijgen met hun bewegingsapparaat. Hogeropgeleiden hebben vaker psychische klachten. Verder zijn vrouwen vaker ziek dan mannen, vooral in de leeftijdsgroep 25 tot 45 jaar.’ Wat kan HR met deze gegevens? ‘Vooral zorgen dat de werksfeer en de arbeidsomstandigheden goed zijn. Uit onderzoeken blijkt dat daarmee al veel problemen en conflicten zijn te voorkomen. Het is belangrijk dat collega’s en leidinggevenden bij elkaar terechtkunnen als ze het moeilijk hebben. Ook helpt het als ze hun werk min of meer zelf kunnen indelen. Voor een buschauffeur is dat moeilijker te regelen dan voor een hoogleraar. Maar het scheelt als iemand met een chronische aandoening zijn werk kan uitstellen als hij een slechte dag heeft. Regelmogelijkheden op het werk zijn cruciaal voor verzuimpreventie.’ Helpt het om sport en gezond leven te stimuleren? ‘Uit een recente eigen studie (1) blijkt dat de effecten klein zijn. Veel vitaliteitsbureaus claimen dat de baten door het verlaagde ziekteverzuim ruimschoots opwegen tegen de kosten van hun programma’s. Daar vinden wij geen bewijs voor. Als werkgever moet je zulke programma’s zeker aanbieden, al is het maar omdat je mensen aan je bindt. Het is goed voor je uitstraling dat je je bekommert om de gezondheid van je medewerkers. Maar de kosten en de baten wegen op korte termijn niet tegen elkaar op.’ ‘In 2005 constateerden we wel dat sportende werknemers in vier jaar tijd twintig dagen minder verzuimen dan niet-sportende werknemers. Maar het lukt nog onvoldoende om de laatste groep in beweging te krijgen.’ Heeft het aanbieden van tiltrainingen zin? ‘Over het effect van sport en gezond eten ben ik nog gematigd positief, maar tiltrainingen vind ik weggegooid geld. Bedrijven worden vaak gestimuleerd daarin te investeren. Een onderzoek in 2008 (2) toont aan dat een cursus van een halve dag niet helpt om rugklachten te voorkomen. Van alle studies is er niet één positief. Dat komt niet alleen doordat tilgedrag moeilijk te veranderen is. Trainers hebben ook jarenlang de verkeerde tips gegeven: til niet met de rug, maar met de benen. Het advies had moeten zijn: houd je last zo dicht mogelijk bij je lichaam.’ Wat helpt dan wel? ‘Er valt veel winst te behalen als medisch specialisten de factor werk meer op hun netvlies krijgen. Hun standaard advies is: doe maar even rustig aan. Veel mensen interpreteren dat als: laat ik voorlopig maar niet gaan werken. De ijzeren wet is juist dat de drempel groter wordt naarmate je langer wacht. Hoe eerder je terug bent op het werk, hoe beter. Dat geldt niet alleen voor mensen met lichamelijke aandoeningen, maar ook voor mensen die depressief of in de rouw zijn. Werk activeert, zorgt voor regelmaat en is goed voor de sociale contacten.’ Ook als je veel pijn hebt? ‘Het gerenommeerde vakblad British Medical Journal beschrijft in 2010 (3) een studie bij werknemers met chronische rugklachten. Een deel kreeg via een bedrijfsarts in hun ziekenhuis een fysieke training en werkplekaanpassing. Daar kwam het advies bij snel weer aan de slag te gaan. Deze groep deed dat maar liefst vier maanden eerder dan werknemers die deze aanpak niet kregen. De pijn werd niet minder, maar de eerste groep was wel in staat om te werken. Bovendien scheelde het hun werkgever veel geld. ‘Dit resultaat vinden wij als onderzoekers ongekend, en bedrijven zijn natuurlijk ook enthousiast. We hebben er zelfs voor bij de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gezeten. Het lastige is alleen dat de zorgverzekeraar en de werkgever niet dezelfde partijen zijn. Zolang de zorgverzekeraar financieel geen baat heeft bij een andere verzuimaanpak, verandert er niets.’ * Allard van der Beek (1964) is hoogleraar Epidemiologie van Arbeid en Gezondheid bij VU medisch centrum (VUmc) en hoofd van de afdeling Sociale Geneeskunde in Amsterdam. Hij begeleidt al twintig jaar onderzoeken naar o.a. kosten en baten van de bedrijfsgezondheidszorg en publiceert erover in internationale vakbladen.   Bronnen: 1) Effectiveness of a Worksite Intervention for Male Construction Workers on Dietary and Physical Activity Behaviors, Body Mass Index, and Health Outcomes: Results of a Randomized Controlled Trial. Viester L, Verhagen EALM, Bongers PM, van der Beek AJ. Am J Health Promot. 2018 Mar;32(3):795-805. 2) Effect of training and lifting equipment for preventing back pain in lifting and handling: systematic review. Martimo KP, Verbeek J, Karppinen J, Furlan AD, Takala EP, Kuijer PP, Jauhiainen M, Viikari-Juntura E. BMJ. 2008 Feb 23;336(7641):429-31. 3) Randomised controlled trial of integrated care to reduce disability from chronic low back pain in working and private life. Lambeek LC, van Mechelen W, Knol DL, Loisel P, Anema JR. BMJ. 2010 Mar 16;340:c1035. Het bericht ‘Hoe eerder terug op het werk, hoe beter’ verscheen eerst op XpertHR Actueel.
xperthr
25-04-2018 09:37